AVRUPA HUN İMPARATORLUĞU

Avrupa Hun Imparatorlugu, 4. yüzyilin sonlarina dogru Balamir'in önderliginde batiya dogru yürüyen Hunlari'in bir bölümü ilk defa Dogu Anadolu'ya girdiler. Balamir'in ölümünden sonra oglu ya da torunu oldugu sanilan Uldiz döneminde ise Karpat daglarini asip Macaristan'a girerek burada Avrupa Hun Devleti'ni kurdular. Avrupa Hun Devleti'nin dis politikasi Uldiz döneminde belirlenmistir. Bu politikaya göre Bizans baski altinda tutulacak ve Germen kavimlerine karsi Bati Roma Imparatorlugu ile is birligi yapilacaktir.>

Kimlikleri hakkinda, 200 yildan beri türlü tahminler yürütülen ve bazi bilginler tarafindan Mogol (K. Shiratory, Asya Hunlarini Mogol saydigi için), Türk-Mogol karisimi (P. Pelliot, R. Grousset), Türk-Mogol-Mançu karisimi (L. Cahun vb.), Fin-Ugor (Klaproth, K. F. Neumann vb.) olduklari veya dogrudan dogruya Slav menseinden geldikleri (Venelin, Ilovayski, Zabelin, Inostrantsev), yahut Germen soyuna mensup bulunduklari (Müllen-hoff, A. Fick, R. Much, J. Hoops), veya Kafkas kavimlerinden bir kol teskil ettikleri (L. Jeliç, Gy. Meszaros) ileri sürülen Bati Hunlarinin, Asya Hunlari'nin torunlari olduklari, son zamanlardaki arastirmalarla daha da açiklik kazanmistir. Bu hususta birçok tarihî, cografî, linguistik ve kültürel deliller gösterilmistir: Cografyaci Strabon (ölm. 25) Hunlarin Grek-Baktria kralliginin dogusunda olduklarini söylerken, tarihçi Plinius (ölm. 125), adi geçen kralligin, Hunlar tarafindan yikildigini kaydeder ki, bu Hunlar'i, Çin kaynaklari, Hiung-nu olarak tanitmistir. Orosius (1. asrin sonlari) ve Ptolemaios (M.Ö. 160-170) haritalarinda, "Hun"larin oturduklari bölgeler, Çin kaynaklarinda Hiung-nularin topraklari olarak belirtilmistir. Bati Hunlarinin, Asya Hunlarindan geldikleri hakkinda kuvvetli bir delil de, Fr. Hirth tarafindan ortaya konmustur. Buna göre, 355-365 yillarinda Alan ülkesinin (Hazar-Aral arasi) istila edilmesi münasebeti ile Çin kaynaklari (Wei-shu), bu memleketin Hiung-nular tarafindan zapt olundugunu kaydederken, o devir Latin yazan A. Marcellinus (4. asir sonu), fethin Hunlar tarafindan yapildigini belirtmistir. Ayni hadise üzerinde birbirini dogrulayan bir Uzak-dogu ve bir Bati kaynaginin tespit ettigi Hiung-nu=Hun aynîligi, Çin'de, Hun basbugu Liu Yüan sülalesi (304-329) tarafindan, Lo-Yang'in zaptinda (311) esir düsen Sogdlu tacirlerden bahseden, Çin Tabgaç hükümdari Kao-çung'a (452-465) yazilmis Sogd dilinde bir metin ile de ayrica teyid edilmektedir.