HARZEMSAHLAR

Harzemsahlar Devleti (1098-1219), Selçuklular'dan sonra Horasan'da ve simdiki Iran'in birçok bölgesinde hüküm sürdüler. Son sultan Celaleddin Harzemsah 1230'da Yassiçimen Savasi'nda Anadolu Selçuklu sultani I. Alaeddin Keykubad'a karsi agir bir yenilgi aldi. Harzemsahlar Cengiz Han'in yönetimindeki Mogol saldirilari sonucu yikildi.

Harzem Devletinin Dogusu
Harzem bölgesinde Selçuklu devletine bagli olarak merkezden atanan valilerle yönetilen bu eyalet Anus Tekin zamaninda serbest yasamaya baslamislardir. 1128’de Harzem valisi olarak atanan Atsiz döneminde yari bagimsizlik kazanmistir. 1141 Katvan Savasinda Selçuklularin agir yenilgi almasiyla tamamen bagimsiz kalma firsati dogmasina ragmen Oguz soylu olduklari için Sencere bagli kalmayi tercih etmislerdir.

Harzemsahlar Devleti: Selçuklularin Varisi ve Orta Asya'nin sahibi
Alaaddin Tekis dönemi her bakimdan en parlak oldugu dönemdir. Bu dönemde Irak, Azerbaycan, Karadenizin kuzeyi, Horasan ve Dogu Türkistan’in bir bölümü ele geçirilmistir. Alaaddin Tekis kendisini Selçuklularin devami ve varisi olarak görmüs ve “Sencer” unvanini kullanmistir. Abbasilerle iyi iliskiler kurmus; Batinilere karsi halifeyi savunmuslardir.

Alaaddin Muhammed dönemi
Alaaddin Tekis’in oglu olan Alaaddin Muhammed döneminde Karahitaylara ve Bati ve Dogu Karahanlilar tamamiyla yok edildi. Gaznelileri yikan Gurlari yok ederek Pakistan ve Afganistani topraklarina katmistir. Alaaddin Muhammedin en büyük rüyasi Çini ele geçirmekti. Fakat bu dönemde Mogollar Çini alarak büyük güç haline gelmislerdi. Siyaset geregi Mogol tehlikesini görmüs ve Mogollarla iyi geçinmeye çalismistir. Mogollarla ticaret anlasmasi imzalamistir.

Otrar Faciasi ve Mogol Istilasi
Bir Mogol ticaret kervaninin Harzemsah halki tarafindan öldürülmesi yüzünden Mogollarla iliskiler bozulmustur; bu olay tarihe OTRAR FACIASI olarak geçmistir. Bu olayin özelligi; Türkler Mogollari üzerlerine çekmis; Türk Dünyasi üzerinde Mogol tehlikesinin baslamasina neden olmustur. 1220’de baslayan Mogol istilasi Harzem devletinin sonunu hazirlamistir.

Hanedanligin Anadoluya Kaçisi
Mogollardan kaçan bir kisim halk ve Harzem soylulari Anadolu’ya siginmak istemisler fakat nedense Anadolu Selçuklulari 1230 Yassi Çemen savasinda Harzem hükümdarligini yok etmistir. Tarihçilere göre, baris saglansaydi Mogol istilasina karsi güçlü bir Türk Dünyasi doga bilecegi varsayimidir.

Bundan sonra Orta Asya’da Mogol istilasi baslamis; Türk Dünyasi, birikimi ve medeniyetinde büyük tahriplere yol açmistir. Bugünkü Orta Asya olusmasinda 1220 Mogol istilasi temel belirleyici olmustur.